Co ile należą się buty robocze?

Jest to bardzo ważne pytanie z punktu widzenia prawa pracy, BHP oraz obowiązków pracodawcy.
Zagadnienie dotyczy okresu użytkowania środków ochrony indywidualnej, w tym właśnie obuwia roboczego.

Odpowiedź nie jest „jedna dla wszystkich” — ale poniżej przedstawimy pełne, praktyczne i zgodne z przepisami wyjaśnienie.


1. Podstawa prawna – kto i kiedy ma prawo do butów roboczych

Zasady wydawania i użytkowania odzieży i obuwia roboczego określa:

Kodeks pracy – art. 237⁷ § 1–3,
oraz
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r.
w sprawie ogólnych przepisów BHP (Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 z późn. zm.).

Z przepisów wynika jasno:

Pracodawca musi zapewnić pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, jeżeli odzież własna pracownika mogłaby ulec zniszczeniu, zabrudzeniu lub nie spełnia wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy.

Oznacza to, że buty robocze nie są „premią” ani „dodatkiem”, tylko obowiązkowym środkiem ochrony indywidualnej (ŚOI).


2. Co ile należą się buty robocze – ogólna zasada

W przepisach nie ma sztywno określonego czasu użytkowania butów roboczych (np. „co 12 miesięcy”). Zamiast tego obowiązuje zasada: okres użytkowania ustala pracodawca w tzw. tabeli norm przydziału ŚOI, uwzględniając:

  • rodzaj stanowiska,
  • warunki pracy,
  • intensywność użytkowania,
  • trwałość obuwia,
  • wymagania bezpieczeństwa (np. norma EN ISO 20345 – S1, S2, S3 itd.).


Czyli to pracodawca decyduje, jak długo dane buty mogą być używane, ale musi zapewnić ich wymianę wtedy, gdy przestają spełniać funkcje ochronne lub higieniczne.


3. Typowe okresy użytkowania butów roboczych (praktyka BHP)

Na podstawie praktyki w zakładach pracy i zaleceń służb BHP, możemy oszacować, że typowy okres użytkowania butów roboczych będzie wynosił:

  • Biuro, magazyn suchy – 12–18 miesięcy.
  • Produkcja lekka, warsztat – 9–12 miesięcy.
  • Budowa, praca w terenie, hala betonowa – 6–9 miesięcy.
  • Spożywka, myjnia, praca mokra – 6–9 miesięcy.
  • Praca sezonowa (rolnictwo, ogrodnictwo) – po sezonie.

Jeżeli buty zużyją się szybciej (np. pęknie podeszwa, zniszczy się czubek, zniknie bieżnik SRC) – pracodawca ma obowiązek wymienić je wcześniej, bez czekania na koniec okresu użytkowania.

 

4. Na ile przysługują buty robocze (czyli okres używalności)

W praktyce BHP mówimy o tzw. „okresie używalności” – to czas, przez jaki dane obuwie zachowuje swoje właściwości ochronne. Typowe zapisy w regulaminach firmowych wyglądają tak:

„Okres używalności butów roboczych S3 – 12 miesięcy.”
„W przypadku utraty właściwości ochronnych przed upływem okresu – obuwie wymienia się na nowe.”

Czyli:

  • jeśli but się zniszczył przed terminem – wymiana natychmiast,
  • jeśli jest w dobrym stanie po okresie – można przedłużyć użytkowanie (za zgodą BHP / przełożonego).


5. Co ile czasu należą się buty robocze – obowiązek wymiany

Pracodawca musi wymienić buty, gdy:

  • przestały spełniać funkcje ochronne (np. przetarła się podeszwa, uszkodził się podnosek, rozklejenie),
  • są brudne w stopniu niehigienicznym,
  • utraciły właściwości antypoślizgowe lub antystatyczne,
  • mają pęknięcia, przez które wnika woda lub substancje chemiczne.

Nie ma znaczenia, czy minęło pół roku, czy dwa tygodnie od wydania — liczy się stan faktyczny.


6. Ile razy w roku należą się buty robocze

To zależy od branży, ale można przyjąć średnio:

  • Praca lekka, biurowa, magazyn – 1 para / 12–18 miesięcy.
  • Produkcja, mechanik, operator maszyn – 1 para / rok.
  • Budownictwo, drogownictwo, praca w błocie – 2 pary / rok (lato + zima).
  • Spożywka, myjnia, przemysł mokry – 2–3 pary / rok.
  • Przemysł ciężki, spawalniczy, stalowy – 1–2 pary / rok (zależnie od uszkodzeń).


7. A co, jeśli buty robocze zniszczą się wcześniej?

Zgodnie z przepisami: „W przypadku wcześniejszego zużycia odzieży lub obuwia roboczego z przyczyn niezależnych od pracownika, pracodawca jest zobowiązany do wydania nowego kompletu.”

Czyli:

  • pracownik ma prawo zgłosić zużycie,
  • pracodawca musi wymienić,
  • i nie może żądać dopłaty ani tłumaczyć się, że „norma jeszcze nie minęła”.


8. Wskazówka praktyka BHP

Warto, żeby każdy pracodawca miał „tabelę norm przydziału ŚOI” – dokument, który określa:

  • jakie środki ochrony przysługują na danym stanowisku,
  • ile sztuk i jak często się je wymienia,
  • kto odpowiada za ewidencję wydania.

Tabela ta stanowi załącznik do regulaminu pracy lub regulaminu BHP – i jest podstawą przy ewentualnych kontrolach PIP.


9. Podsumowanie (czyli odpowiedź zbiorcza)

Co ile należą się buty robocze? Zależnie od stanowiska – zwykle co 6–12 miesięcy, zgodnie z tabelą norm BHP ustaloną przez pracodawcę.

Na ile przysługują buty robocze? Na okres ich „używalności”, określony w regulaminie – np. 12 miesięcy dla butów S3, 6 miesięcy dla butów gumowych.

Co ile czasu należą się buty robocze? Wymiana następuje, gdy buty utracą właściwości ochronne lub higieniczne, nawet przed końcem okresu normatywnego.

Ile razy w roku należą się buty robocze? Zależnie od pracy: od 1 pary rocznie (magazyn, biuro) do 2–3 par rocznie (budowa, praca mokra, przemysł ciężki).


Więcej na temat obuwia roboczego i nie tylko, przeczytasz w naszych artykułach: